Trompenaars et.al.


Zeven dimensies van Trompenaars, Hampden & Turner   (versie 0.1.1)

Universalisme betekent dat er altijd een definitie is op basis waarvan onderscheid te maken is tussen goed en fout.

In een particularistische cultuur is juist meer oog voor persoonlijke verplichtingen en bijzondere omstandigheden. In dat geval speelt de persoonlijke relatie (en verplichting) een grotere rol bij morele keuzes dan abstracte normen.

Statusmodel

In de universalistische cultuur bepalen algemeen geldende normen hoe sterk mensen elkaar kunnen en mogen verhogen en verlagen. De verhogingen en verlagingen zijn per context bepaald; de mate waarin van de norm afgeweken mag worden, is beperkt. Dat betekent dat zowel vriend, vijand als onbekende in gelijke situaties op gelijke verhogingen en verlagingen mogen rekenen: gelijke monikken, gelijke kappen.

Mensen in een particulatistische cultuur laten de verhogingen en verlagingen minder bepalen door algemene normen. Voor hen speelt in de afweging ook de relatie met de ander een rol. Dat beteken dat in gelijke situaties vriend, vijand en onbekende elk op een andere manier bejegend zullen worden.

Voorbeeld

Een man ontdekt dat zijn partner overspel heeft gepleegd en vermoord haar: crime passionelle. Om uit de gevangenis te blijven, vraagt hij een vriend om hem een alibi te geven: ze waren samen op stap.

In de univeralistische wereld zal deze vriend geen meineed plegen. Voor de universalist is het onbestaanbaar dat een moordenaar, vriend of niet, zijn straf ontloopt. Hij kan niet anders dan hem deze verlaging aandoen.

De particularist zal voor zijn vriend liegen tegen de politie en tegen de rechter. Hem geen alibi geven is verraad aan de vriendschap, een té ernstige verlaging.

Botsing der culturen

Voor de universalist is een wereld waar niet iedereen gelijk is voor de wet (letterlijk en figuurlijk) een verlaging. Voor hem staat het gelijk aan corruptie. De particularist kan niet geloven dat er een universalistische wereld is: voor hem is vriendschap niet serieus nemen een verlaging.

Verworven status versus toegeschreven status

Verworven status betekent dat je positie in een cultuur wordt bepaald door je prestaties. Toegeschreven status betekent dat je je positie ook of vooral ontleend aan je afkomst, geslacht, leeftijd of je opleiding.

Statusmodel

De positie die je in een cultuur – of in een groep – hebt, bepaalt voor een deel de verhogingen en verlagingen die je rechtmatig toekomen. Met andere woorden, naarmate je een hogere positie inneemt in deze hiërarchie, des te meer verhogingen je van anderen tegemoet mag zien. Evenzo vallen je minder verlagingen ten deel.

Zoals Trompenaars en Hampden-Turner aangeven, kan je positie in de samenleving bepaald worden door verworvenheden of door toegeschreven eigenschappen. Veelal is het een mix, waarbij per cultuur verschilt op welke elementen uit deze beide onderdelen de nadruk ligt.

Hoe ervaart men de omgeving

Ook de manier waarop men zijn omgeving ervaart, verschilt van cultuur tot cultuur. In een aantal – met name westerse – culturen is men gericht op het zoveel mogelijk beheersen van de omgeving. In andere culturen denkt men meer in termen van in harmonie zijn met de omgeving, omdat er nu eenmaal krachten zijn die men niet kan beheersen.

Statusmodel

Waar de omgeving beheerst moet worden, is het de omgeving niet 'toegestaan' de mens te verlagen. Elke verlaging (elke onzekerheid) moet verwijderd worden. Juist de idee dat controle mogelijk is, zorgt dat elke verlaging extra hard aankomt.

We zien dit terug in een van de meest dominante vragen na echte en gemeende rampen: hoe hadden we dit kuknnen voorkomen? En meteen worden allerlei acties op touw gezet om de omgeving nog meer onder controle te krijgen. (Waardoor een nieuwe tegenslag nog harden aankomt.)

In culturen waarin harmonie met de omgeving belangrijker is, ervaart men tegenspoed door de omgeving ook als verlaging. Maar deze verlaging komt minder sterk aan, omdat men weet dat het kan gebeuren. Het is de omgeving toegestaan de mens te verlagen; er zijn krachten die je nu eenmaal niet kunt beheersen.

Ook hier stelt men vragen, maar die zijn niet gericht op maatregelen die de omgeving onder controle brengen. Eerder gaat het om het zoeken naar een betere aanpassing aan de omgeving.

Let's Get In Touch!


© Stultiens & Stultiens